I na sto betg adina esser musicstar, heavy metal u snowboard  – i po era esser il jodel, la tiba e la lutga – tradiziuns popularas paran da daventar adina pli "in" per glieud giuvna. Pertge che quai è uschè declaran experts - pertge ch'els jodleschan, sunan la tiba e l'accordeon, quai declaran ils giuvens sez.

La lutga

Ils onns 60 era l'interess per far la lutga enorm grond en Grischun. Da quai sa regorda il pur e president communal da Trin, Hans Telli, anc bain. Er el fascheva durant quel temp la lutga. Co che quai è stà e co che la situaziun da la lutga en Grischuns sa preschenta oz raquinta Hans Telli.

  Taidla il discurs cun Hans Telli...

Ils frars Marc e Corsin Jörger èn dus giuvens lutgaders da Domat. Els han envidà nus en il tschaler da la chasa cumin da Domat per dar in'invista en lur sport. Cun quel n’han els betg mo cumenzà perquai che la cultura populara è puspè en moda.

  Guarda la contribuziun sur da la lutga...

  ll lutgar è quasi vegnì mess ad els en la tgina...

  Tge è impurtant tar il lutgar...

Sunar la tiba

En Grischun han las tibas ina lunga tradiziun - dentant betg las tibas da lain, ma las tibas da sturs. La tiba da sturs era l'instrument tipic dals pasturs. Oz anflins las tibas da sturs bunamain mo pli en el museum, la tiba da lain percunter è ferm en moda. Pertge è quai uschè? Nus avain dumandà a la folclorista Marianne Fischbacher.

  Taidla la contribuziun da las tibas...

Sara e Janet Lehner da Ftan sunan la tiba. L'instrument als plascha simplamain. Els sunan en la furmaziun Lehner - per els è il sunar la tiba ina tradiziun da famiglia - ma era in instrument per far musica dad hoz. Janet Lehner ha 23 onns, Sara Lehner gist 15.

  Guarda la contribuziun da las tibas...

  Ils giuvens Lehners e lur tibas...

  Sunar la tiba - trendy tradiziun...

Las plumpas

Pli baud purtavan be las vatgas las plumpas. I deva dentant tscherts usits nua che er giuvens faschevan canera cun plumpas. Oz chatt'ins gruppas da plumpas e platialas a buamain mintga cortegi festiv. Questa "expansiun" è in nov svilup, di la etnologa e folclorista Marianne Fischbacher.

  Discurs cun l'experta Marianne Fischbacher...

I dat tradiziuns veglias e novas. Ina nova, u forsa anc gnanc ina tradiziun en il Grischun, è il dar plumpas u platialas. L'uniun da platialas Muraun sa deditgescha a quella sparta. Ella ha commembers da tut las vegliadetgnas. Quels fan dentant plitost part da l'uniun per la cumpagnia e main pervi da la tradiziun.

  Guarda la contribuziun da las plumpas...

  Gust da dar platialas - Part 1...

  Gust da dar platialas - Part 2...

Impressiuns da l'uniun da platialas Muraun (fotos Alexi Monn)

 

Jodlar

L'entschatta dal 20avel tschientaner è il jodlar daventà popular en Svizra. Pertge? E pertge è il jodlar er oz puspè en moda? L'expert da jodlar Stefan Capeder da Cuira ch'è expert da jodlar sin il champ federal.

  Discurs cun l'expert Stefan Capeder...

Giuvens jodladers da l'Engiadin'Auta -  Quai n'è betg fitg tipic per l’Engiadina ed era betg tipic per la giuventetgna, il plaschair da jodlar. Tuttina datti dapi otg onns in “Oberengadiner Kinderjodelchörli”. 12 uffants e giuvenils sa partecipeschan activamain al “Jodlerchörli” ch'ha era giacollavurà vi da dus discs cumpactcs e che sa partecipescha regularmain cun plaschair a festas da jodlar.

  Guarda la contribuziun dals jodladers...

  Giuvens jodladers engiadinais - Part 1

  Giuvens jodladers engiadinais - Part 2

Musica populara

Il musicist Flurin Caviezel declera tge che è musica populara pura e pertge che giuvens han puspè gust da far musica populara.

  Discurs cun l'expert Flurin Caviezel...

Dus giuvenils sa deditgeschan a la musica populara - La cultura populara è puspè in, quai er tar la giuventetgna. Ricardo Tiefenthal e Patrick Waser èn dus giuvens che fan musica populara, els èn commembers dal "Trio Duranand", ina furmaziun che ha gì success sur il chantun Grischun ora.

  Guarda la contribuziun dad ina "stubete" a Cuira...

  La fundaziun dil Trio Duranand ed il success...

  Ils dus musicists dattan in insatg da lur musica...